De iconische R.K. Lourdeskerk in Haaksbergen krijgt een nieuw leven. Een andere bestemming, want wat sinds 1958 een plek van gebed en gemeenschap was, zal eind dit jaar een stijlvolle woonlocatie zijn. De sleuteloverdracht van vijftien schitterende appartementen is dan een feit. En daarmee mogen de toekomstige bewoners rekenen op een unieke woonervaring waar historie en modern comfort samenkomen. Daarnaast werden in januari van dit jaar -op de plek van de voormalige pastorie- zeven levensloopbestendige woningen opgeleverd, heel gemoedelijk, in een hof.
In 2020, toen de Lourdeskerk al enige tijd uit de eredienst onttrokken was, werd Han Wijlens van Wijlens Beheer benaderd door het kerkbestuur met de vraag of in hem een belanghebbende zat bij de Lourdeskerk. Als doorgewinterde bouwer, ook op het gebied van duurzame transformaties, zag de ondernemer zeker mogelijkheden. Hij en vaste relatie, architect Walter Olde Engberink (L&O Architecten) staken de koppen bij elkaar. Er werden ideeën geboren waarbij rekening werd gehouden met twee voorwaarden van het toenmalige pastoraat.
Voor elke generatie Han Wijlens: “De Mariakapel diende in ere te worden behouden en er mocht onder geen beding een commercieel erotisch doeleind zélfs maar worden geopperd.” Hij lacht: “Dat laatste was vanzelfsprekend ook geen uitgangspunt voor ons. Walter en ik inventariseerden, brainstormden en creëerden een plan; vijftien levensloopbestendige appartementen die zich zouden onderscheiden door een unieke combinatie van historische details en moderne luxe. We waren het eens over de haalbaarheid ervan én overtuigd dat hier behoefte aan zou zijn. Voor zowel de jongere generatie als mensen op leeftijd.”
Interessant traject
Walter Olde Engberink vult Wijlens aan: “De Lourdeskerk is een geliefd herkenningspunt in Haaksbergen. De emotionele waarde was voor ons reden om uiterst zorgvuldig met de herbestemming om te gaan. We wilden voorkomen dat het een invulling zou krijgen die niet past bij die plek. Daarom ontfermde ik me over een ontwerp die de geschiedenis blijvend eer zou aandoen. Het was het begin van een driejaar durende reis dat in het teken stond van vergunningstrajecten, besprekingen en bouwkundige uitdagingen. De gemeente Haaksbergen stelde zich zeker welwillend op, maar wanneer je te maken hebt met erfgoed en een (steden)bouwkundige inpassing zijn dergelijke trajecten altijd intensief. Medio 2023 kregen we groen licht en vanaf dat moment werd er ook gas gegeven.”
Overweldigende belangstelling
In november 2023 werd de voormalige pastorie door de sloophamer onderhanden genomen. De Lourdeskerk werd tegelijkertijd volledig gestript. Han Wijlens: “In januari 2024 zijn we gestart met de nieuwbouw van de zeven levensloopbestendige woningen (* kader pagina 11), gesitueerd in een hofje. De bouw ervan verliep feitelijk even voorspoedig als de verkoop. Deze waren binnen een kwartaal verkocht. Hieruit blijkt dat er enorm behoefte is onder -met name ouderen- aan een combinatie van comfort en privacy met een gezonde dosis sociale controle. Of misschien is saamhorigheidsgevoel wel beter uitgedrukt. Maar ook voor de appartementen in de kerk was de belangstelling overweldigend. We hielden op 28 juni open huis, niet wetend op hoeveel publiek we mochten rekenen. Het liep storm. Ruim 1950 belangstellenden lieten zich rondleiden door de zogenoemde veredelde ruwbouw, waarbij zij zich een duidelijk beeld konden vormen van de indeling, grootte en positionering ten opzichte van het buitengebeuren. Op vrijdag 4 juli startte de verkoop daadwerkelijk. Maar liefst zeventig serieuze, potentiële bewoners bezochten voor de tweede keer de kerk waarbij zij hun persoonlijke voorkeuren konden aangeven op het gebied van sanitair, tegelwerk, binnendeuren en keukenopstelling. Het was mooi om te zien hoe betrokken deze mensen -nu al- waren. Iedereen wil iets unieks maken van zijn of haar plek in dit bijzondere gebouw. Ik kan gerust stellen dat, door te investeren in de Lourdeskerk, we veel mensen een fijn toekomstperspectief bieden. Dat voelt goed.”
Veredelde ruwbouw
Robbin Spoor werd als uitvoerder aangewezen om zowel de nieuwbouw van de Lourdeshof als de transformatie van de kerk te leiden. Robbin: “Ogenschijnlijk zijn het twee los van elkaar staande projecten, echter in de praktijk liep het gelijk op. Het bouwteam heeft geen moment stilgezeten. Wanneer er tijdens de nieuwbouw van de Lourdeshof sprake was van onwerkbaar weer, werd er binnenin de kerk aan de transformatie gewerkt. We dachten vooral praktisch, dat wierp zijn vruchten af. In januari van dit jaar waren de zeven levensloopbestendige woningen instapklaar. Precies volgens de gestelde tijdsplanning. Nu de veredelde ruwbouw van de kerk een feit is, richten we ons op de afwerking, specifiek naar wens van de toekomstige bewoners.”
Monumentaal en ruimtelijk karakter
Ondertussen is -ten tijde van het interview- al te zien dat op de plek van het voormalige altaar aan een gemeenschappelijke ruimte wordt gewerkt voor de bewoners. Deze ruimte zal dienen als multifunctionele ontmoetingsplek, geschikt voor diverse doeleinden zoals vergaderingen, sociale activiteiten en kleinschalige evenementen. Hiermee krijgt de kerk een nieuwe invulling als levendige woon- en leefgemeenschap, waarbij verbinding en ontmoeting centraal staan. Daarnaast blijven bepaalde karakteristieke elementen van het oorspronkelijke kerkgebouw behouden; de natuurstenen pilaren zijn zichtbaar geïntegreerd in de woningen en vormen hiermee een tastbare herinnering aan het verleden. Ook de bestaande gewelven blijven zodat de kerk een monumentaal en ruimtelijk karakter behoudt. De Mariakapel krijgt een zelfstandige plek met eigen ingang aan de voorzijde van de kerk en blijft toegankelijk voor het publiek.
Duurzame installatie met warmtepompen
Met betrekking tot de verwarming en koeling van de appartementen is gekozen voor duurzame warmtepompen. De buitenunits van deze warmtepompen zijn uitgevoerd als compacte Hydrotop-units en zijn inpandig geplaatst, bovenin de kerk, ter hoogte van de gewelven. Door deze strategische positionering blijven de buitengevels onaangetast. Tegelijkertijd zorgt deze oplossing voor een efficiënte en stille werking van het klimaatsysteem binnenin de woningen.
Tot slot
Robbin Spoor: “Ons doel is om de toekomstige bewoners komende Kerst de sleutel te kunnen overhandigen. Mijns inziens moet het wel heel afwijkend verlopen willen we deze tijdsspanne niet kunnen nakomen. Dat heeft mede te maken met het bouwteam. We werken met gemiddeld dertig vaklieden, inclusief onderaannemers aan dit project. Unaniem zijn zij net zo gemotiveerd en enthousiast als de toekomstige bewoners. Het is geen alledaags project. Om dan -achteraf- te kunnen zeggen; ‘Hier heb ik een steen aan bijgedragen’, da’s toch prachtig!”
De Lourdeshof
Bij de nieuwbouw van de zeven levensloopbestendige woningen (zes geschakeld en één vrijstaande woning) haalde Walter Olde Engberink veel inspiratie uit de vormgeving en opbouw van het kerkgebouw: “De situering van de woningen is in lijn met de richting van de kerk, de omliggende bebouwing en straten. Walter: “Ik wilde het mogelijk maken dat elke woning over een eigen tuin met veel zon zou beschikken, uitkijkend over het groene buitengebied. Doordat de woningen in een hof bij elkaar staan zorgt dit voor een veilige, betrokken en prettige woonomgeving. De vormgeving van de woningen is mede gebaseerd op de geknikte dakvorm van het kerkgebouw. De aan de kerk gelijkende steunberen tussen de woningen zorgen voor buitengewone erfafscheidingen. Maar ook het kleur- en materiaalgebruik zijn afgestemd op de kerk. Er zijn dezelfde dikformaat metselstenen gebruikt en ook de dakpannen komen overeen met de kerk. De kozijnen van de woningen werden
uitgevoerd in koperkleur dat eveneens weer verwijst naar het kleurgebruik van het voormalige heilige gebouw.”
Uitermate geschikt voor ouderen
De woningen zijn zowel sfeervol als praktisch. Een slaapkamer en badkamer op de begane grond maken dat zij levensloopbestendig zijn. Extra hoogte en lucht worden gecreëerd door een vide in de woonkamer. Op de verdieping zijn een tweede slaap- en badkamer mogelijk. Alle woningen beschikken bovendien over een eigen carport, geïntegreerd in de vormgeving van elk optrekje.
